ऐतिहासिक सम्पदा स्वयम्भु क्षेत्रको बारेमा रावल आयोगको प्रतिवेदनमा के छ? 

काठमाडौं। प्रतिवेदनले स्वयम्भू जस्तो विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत क्षेत्र वरिपरिको सरकारी र सार्वजनिक सम्पत्तिलाई व्यक्तिको स्वार्थका लागि कसरी दोहन गरिएको छ भन्ने तथ्यलाई उजागर गरेको छ। प्रतिवेदनले यी जग्गाहरू पुनः सरकारी र सार्वजनिक कायम गर्न सिफारिस गरेको छ।

१. अतिक्रमणको संक्षिप्त सार:

सार्वजनिक चौर र देवलुकको दुरुपयोग: स्वयम्भू क्षेत्रका प्राचीन देवलुक र खुल्ला चौरहरूमा स्थानीय व्यक्तिहरूले पक्की घर, टहरा र कम्पाउन्ड वाल बनाएर कब्जा गरेका छन्। केही ठाउँमा सार्वजनिक जग्गालाई निजी बगैँचाको रूपमा प्रयोग गरिएको छ।

स्वयम्भू विहारको जग्गा: स्वयम्भू महाचैत्य र विहारको स्वामित्वमा रहेका धेरै कित्ता जग्गाहरूमा व्यक्तिहरूले घर बनाएर बसेका छन् र कतिपयले त विहारको जग्गामा आफ्नो मोहियानी हक भएको दाबी समेत गरेका छन्।

वन र पर्ती जग्गाको विनाश: सरकारी वन र पर्ती जग्गाहरूमा सुकुम्बासीका नाममा वा पहुँचवाला व्यक्तिहरूले पक्की घरहरू निर्माण गरी बसोबास गरेका छन्।

बाटो र निकासको अवरोध: सार्वजनिक बाटो (चारिबाट) र ढल निकासका ठाउँहरूमा घरको पर्खाल निकालेर बाटो साँगुरो पारिएको छ। संस्थागत अतिक्रमण: विद्यालय, पुस्तकालय, विभिन्न संघ-संस्था र नेपाल विद्युत प्राधिकरण जस्ता निकायहरूले पनि सार्वजनिक जग्गामा अनधिकृत रूपमा भवनहरू निर्माण गरेका छन्।

२. प्रतिवेदनमा उल्लेखित केही व्यक्तिहरूको नाम:

प्रतिवेदनको अनुसूची र विवरणहरूमा अतिक्रमणमा संलग्न वा जग्गा दाबी गर्ने केही प्रमुख व्यक्तिहरूको नाम यस प्रकार छ:

१. धिरज श्रेष्ठ र लेखनाथ श्रेष्ठ: यिनीहरूले कित्ता नं. १ र २ को सार्वजनिक देवलुक र चौरमा घर तथा कम्पाउन्ड वाल बनाएको उल्लेख छ।

२. फणिन्द्र बहादुर श्रेष्ठ: सार्वजनिक जग्गामा घर र पसल बनाएको।

३. राम बहादुर श्रेष्ठ (रत्नलालका छोरा): स्वयम्भू विहारको जग्गामा घर बनाएको।

४. चुनादेवी श्रेष्ठ: कित्ता नं. १८२, २०७ र २६० मा रहेको विहारको जग्गामा बसोबास गरेको।

५. श्याम बहादुर वाग्ले र बाल बहादुर वाग्ले: कित्ता नं. ४४७ को सार्वजनिक जग्गामा घर बनाएको।

६. गणेश बहादुर श्रेष्ठ: कित्ता नं. ७३० को जग्गामा अतिक्रमण गरी बसोबास गरेको।

७. विष्णु कुमारी श्रेष्ठ र माधव कुमार श्रेष्ठ: कित्ता नं. ४४५ को सार्वजनिक जग्गा अतिक्रमण गरेको।

८. गंगा कुमारी उपाध्याय र रेणुका उपाध्याय: कित्ता नं. ४४० मा रहेको पर्ती जग्गामा बसोबास गरेको।

९. हरि नारायण श्रेष्ठ: कित्ता नं. ७६४ मा घर बनाएको।

१०. ध्रुव बहादुर श्रेष्ठ: कित्ता नं. ७२२ को जग्गामा बसोबास र घर निर्माण गरेको।