मजदुरीको पसिनाबाट सेतो एप्रोनसम्म : सत्यनारायणको संघर्ष

दाङ। फुसको झुप्रोमा हुर्किएको एउटा सपना जब सेतो एप्रोनमा सजिन्छ, त्यो केवल एक विद्यार्थीको उपलब्धि हुँदैन—त्यो एउटा परिवारको आँसु, एउटा समुदायको आशा र एउटा समाजको आत्मसम्मान बन्छ।

सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिका–२, श्रीपुर गाउँका दलित समुदायका सत्यनारायण साफी जब राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको सभाहलमा सेतो कोट ग्रहण गरिरहेका थिए, उनका आँखामा खुसी र संघर्ष दुबै टल्किरहेका थिए।

‘ह्वाइट कोट सेरेमनी’ मा दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत ५० जना एमबीबीएस विद्यार्थीलाई औपचारिक रूपमा सेतो एप्रोन प्रदान गरिँदै थियो। जब निमित्त उपकुलपति प्रा. श्याम लम्साल, निमित्त डिन प्राडा. रमेश कडेल र निमित्त अस्पताल निर्देशक प्राडा. जनार्दन पन्थिले सत्यनारायणलाई एप्रोन पहिर्याए, त्यो क्षण उनका लागि केवल औपचारिकता थिएन—त्यो वर्षौँको पसिना, भोक, अभाव र आत्मविश्वासको सार्वजनिक स्वीकारोक्ति थियो।

फुसको झुप्रोबाट सुरु भएको सपना

सत्यनारायणको परिवारसँग सम्पत्तिका नाममा साढे चार धुर घडेरी र एउटा साधारण घर छ। बुबा मधुरी साफी तीन वर्षअघि वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएर अहिले गाउँमै दैनिक ज्याला–मजदुरी गर्छन्। आमा सुनिता, तीन छोरी र दुई छोरासहितको परिवार दिनभर कमाएर बेलुकाको जोहो गर्ने अवस्था थियो।

२०७७ सालमा उनले जनता माध्यमिक (प्राविधिक) विद्यालय, बरियारपट्टीबाट एसईई राम्रो अंकले उत्तीर्ण गरे। २०७९ मा विराटनगरको अरनिको स्कुलबाट विज्ञान विषयमा १२ कक्षा सकेपछि उनको मनमा एउटा साहसी सपना पलायो—एमबीबीएस पढ्ने। तर सपना सस्तो थिएन। २०८० मा तयारीका लागि काठमाडौं पुगेका सत्यनारायण आर्थिक अभावका कारण दुई महिनामै फर्किन बाध्य भए।

बिहान मजदुरी, राति ६–७ घन्टा अध्ययन
गाउँ फर्किएपछि उनले हार मानेनन्। आमाबुबासँगै निर्माण क्षेत्रमा मजदुरी गर्न थाले।

‘बिहान ८ बजे काममा जान्थेँ, ५ बजे फर्किन्थेँ। घरको काम सकेर साँझ ६ बजेदेखि राति १२–१ बजेसम्म पढ्थेँ,’ उनी सम्झन्छन्, ‘काम गरे पनि मेरो प्राथमिकता पढाइ नै थियो, किनकि काम नै पढ्नका लागि गरिरहेको थिएँ।’

मजदुरीको पैसाबाट किताब किनेर स्वाध्ययन सुरु गरे। पहिलोपटक दिएको परीक्षाको नतिजा प्राविधिक कारणले आएन। त्यो निराशा कम थिएन। तर उनले पुनः प्रयास गरे।
अन्ततः चिकित्सा शिक्षा आयोगले १५ कात्तिकमा लिएको एमबीबीएस प्रवेश परीक्षामा उनले पूर्ण छात्रवृत्तिमा नाम निकाल्न सफल भए।
त्यो दिन श्रीपुर गाउँमा केवल एउटा विद्यार्थी सफल भएको खबर थिएन—त्यो दलित समुदायको आत्मविश्वास उठेको दिन थियो।

सेतो एप्रोनको गर्व र चिन्ता

८ पुसमा उनी राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा भर्ना भए। कलेज शुल्कमा करिब ६४ हजार रुपैयाँ खर्च भयो, जुन आमाले छिमेकीसँग ८० हजार सापटी लिएर जुटाइन्।

छात्रवृत्तिमा पढ्न पाउनु ठूलो उपलब्धि हो, तर चुनौती अझै सकिएको छैन। बसोबास, खानपान, यातायात र अध्ययन सामग्री जोड्दा पूरा पढाइका लागि कम्तीमा १५ लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान छ।

दैनिक ज्यालामजदुरी गर्ने परिवारका लागि यो रकम आकाशजस्तै टाढा छ। ‘हामी दिनभर कमाएर बेलुकाका लागि अन्न जोहो गर्ने परिवार हौं,’ आमा सुनिता भन्छिन्, ‘छोराले नाम निकालेपछि पछि हट्दैनौं, तर खर्च कसरी जुटाउने भन्ने चिन्ता छ।’
सत्यनारायण पनि खुलस्त भन्छन्— ‘सहयोग गर्नेप्रति आभारी छु। तर, यस्तो सहयोगकै भरमा गाह्रो होला। सरकारले पनि हेरिदिए हुन्थ्यो।’

एउटा उदाहरण, धेरै प्रश्न

कार्यक्रममा पहिलो वर्षका विद्यार्थीहरूले गीत–नृत्य प्रस्तुत गर्दै नयाँ ब्याचलाई स्वागत गरेका थिए। चार जना विदेशी विद्यार्थी समेत भर्ना भएका यस वर्षको दोस्रो वर्षको ब्याचमा सत्यनारायण पनि उभिएका थिए—तर उनको कथा अरूभन्दा फरक थियो।

उनले सेतो कोट ग्रहण गर्दै चिकित्सा पेशाको मर्यादा, अनुशासन र मानव सेवामा समर्पित रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
उनको कथा केवल व्यक्तिगत संघर्ष होइन; यो प्रश्न पनि हो । गरिब, दलित र अभावग्रस्त समुदायका प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूलाई उच्च शिक्षासम्म पुग्न राज्यको कति साथ छ?

संघर्षको सेतो उज्यालो

अभाव, समस्या र गरिबीबीच पनि सत्यनारायणले देखाएको धैर्य र समर्पण धेरैका लागि प्रेरणा बनेको छ।

फुसको झुप्रोबाट सुरु भएको सपना आज सेतो एप्रोनमा सजिएको छ। तर त्यो एप्रोन केवल कपडा होइन—त्यो पसिनाको उज्यालो हो, आँसुको सम्मान हो, र एउटा सन्देश हो । 
गरिबीले बाटो रोक्न सक्छ, तर सपना रोकिन्न। सत्यनारायण साफी अहिले केवल एमबीबीएसका विद्यार्थी मात्र होइनन्—उनी संघर्ष, समर्पण र सम्भावनाका प्रतीक बनेका छन्।