कर्मचारीको कांग्रेस यात्रा : विद्यार्थी राजनीतिदेखि महाधिवेशन प्रतिनिधिको उम्मेदवारीसम्म

झापा । विद्यार्थी जीवनदेखि नेपाली कांग्रेसको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा जोडिएका तथा लामो समय निजामती सेवामा रहेर कर्मचारी आन्दोलनमा समेत सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका तीर्थराज खनाल अहिले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५ बाट खुला महाधिवेशन प्रतिनिधि पदका उम्मेदवार बनेका छन्।

गौरादहबाट विद्यार्थी राजनीतिमार्फत सुरु भएको उनको कांग्रेस यात्रा चार दशकभन्दा लामो समयदेखि निरन्तर अघि बढिरहेको छ। विद्यार्थी संगठन, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, निजामती कर्मचारी संगठन, कांग्रेसका निर्वाचन अभियान तथा पार्टीका विभिन्न अधिवेशन र सम्मेलनमा सहभागितासँगै खनालले आफ्नो राजनीतिक यात्रा अघि बढाएका छन्।

२०३७ सालबाट विद्यार्थी राजनीतिमा

खनालको सक्रिय राजनीतिक यात्रा वि.सं. २०३७ सालमा गौरादहमा नेपाल विद्यार्थी संघको संस्थापक सदस्य बनेसँगै सुरु भएको हो।

त्यसपछि २०३९ सालमा जनता माध्यमिक विद्यालय, गौरादहको नेपाल विद्यार्थी संघ इकाइ सभापतिको जिम्मेवारी सम्हाले। विद्यार्थी राजनीतिमै सक्रिय रहँदै उनी २०३८–३९ सालमा मुकुन्द ढुंगानाको नेतृत्वमा रहेको नेपाल विद्यार्थी संघ झापा जिल्ला समितिको सदस्यसमेत बने।

विद्यार्थी संगठनमा जिम्मेवारी बढ्दै गएपछि २०४१ सालमा उनले धनकुटामा नेपाल विद्यार्थी संघको सचिवको जिम्मेवारी सम्हाले। नेपाल विद्यार्थी संघका तत्कालीन केन्द्रीय सभापति बलबहादुर केसीको उपस्थितिमा डम्बरबहादुर आङ्देम्बेको सभापतित्वमा गठित धनकुटा जिल्ला समितिमा खनाल सचिव बनेका थिए।

सत्याग्रहदेखि २०४६ को जनआन्दोलनसम्म

वि.सं. २०४२ सालको सत्याग्रहमा सहभागी खनालले २०४६ सालको जनआन्दोलनमा पनि सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेको बताउँछन्।

निजामती सेवामा रहेकै अवस्थामा उनले गौरादहमा नेपाली कांग्रेसको झण्डा ठड्याउनुका साथै फागुन ७ गतेको जुलुसको नेतृत्व गरेका थिए। स्थानीय तहका अधिकांश कांग्रेस नेताहरू पक्राउ परेको वा भूमिगत अवस्थामा रहेको परिस्थितिमा आफूले आन्दोलनको नेतृत्व गरेको खनालको भनाइ छ।

विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको राजनीतिक सक्रियता त्यसपछि कर्मचारी संगठन हुँदै लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा समेत निरन्तर देखिन्छ।

कर्मचारी संगठनमा निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य

वि.सं. २०४९ सालमा नेपाल निजामती कर्मचारी संघको केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएपछि खनालको कर्मचारी संगठनभित्रको भूमिका थप संस्थागत भयो।

त्यसपछि २०५१ सालमा नेपाल विद्यार्थी संघको उम्मेदवारका रूपमा काठमाडौं शिक्षा क्याम्पसको स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन सदस्यमा निर्वाचित भए। सोही वर्ष उनी नेपाली कांग्रेसको शुभेच्छुक संस्था प्रशासन व्यवस्थापन तथा विकास केन्द्र (CAMAD–कामाद) को संस्थापक तथा आजीवन सदस्य बने।

२०६२/६३ को आन्दोलनमा राजपत्रांकित कर्मचारीको सहभागिता

२०६२/६३ को जनआन्दोलनका क्रममा खनालले निजामती सेवामा रहेकै अवस्थामा आन्दोलनमा सहभागिता जनाएको बताउँछन्। आन्दोलनका क्रममा गिरफ्तार भई हिरासतमा बस्ने देशभरकै एकमात्र राजपत्रांकित कर्मचारी आफू भएको उनको दाबी छ।

कर्मचारी आन्दोलनका क्रममा तत्कालीन मुख्यसचिव लोकमानसिंह कार्कीलाई कार्यकक्षमा प्रवेश गर्न रोक लगाउँदै सिंहदरबारभित्र कर्मचारी आन्दोलनको नेतृत्व गरेको र सिंहदरबार परिसरमै इतिहासकै पहिलो विरोध आमसभा आयोजना तथा सञ्चालन गरेको पनि खनाल बताउँछन्।

कांग्रेसका अधिवेशनदेखि चुनावी अभियानसम्म निरन्तर सक्रिय

खनालका अनुसार नेपाली कांग्रेसको आठौँ महाधिवेशन, २०४८ देखि अहिलेसम्मका सबै महाधिवेशन तथा सम्मेलनमा सहभागी हुँदै तिनलाई सफल बनाउन भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।

निजामती सेवा तथा अन्य सरकारी कामको सिलसिलामा नेपालका ७६ वटै जिल्ला पुगेको उनको अनुभव छ। २०४८ सालपछि भएका सबै आमनिर्वाचनमा समेत आफूले स्वस्फूर्त रूपमा सरकारी सेवाबाट बिदा लिएर कांग्रेसको चुनावी प्रचारप्रसारमा सक्रिय सहभागिता जनाएको खनाल बताउँछन्।

२०८२ फागुन २१ गते सम्पन्न निर्वाचनका क्रममा पनि उनी प्रचारप्रसारका लागि ३२ जिल्ला र ६५ निर्वाचन क्षेत्रमा पुगेर कांग्रेसका उम्मेदवार तथा पार्टीलाई सहयोग गरेको बताउँछन्।

राजनीतिसँगै अध्ययन र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव

राजनीतिक तथा कर्मचारी आन्दोलनसँगै खनालको शैक्षिक र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव पनि रहेको छ।

उनले तीन फरक विषयमा स्नातकोत्तर गर्नुका साथै फरक–फरक विश्वविद्यालयबाट तीनवटा बीएड डिग्री हासिल गरेको बताएका छन्।

त्यसैगरी पर्यटन व्यवस्थापन (Tourism Management) मा अस्ट्रियाबाट डिप्लोमा गरेका खनाल विभिन्न तालिम, सम्मेलन तथा सेमिनारमा सहभागी हुने क्रममा विश्वका ६ वटै महादेशका ५३ राष्ट्र पुगिसकेको बताउँछन्।

चार दशक लामो यात्रापछि महाधिवेशन प्रतिनिधिको उम्मेदवारी

विद्यार्थी राजनीतिमा २०३७ सालबाट सुरु भएको यात्रा, विद्यालय इकाइको नेतृत्व, नेपाल विद्यार्थी संघको जिल्ला तथा धनकुटा सचिवको जिम्मेवारी, २०४२ को सत्याग्रह, २०४६ को जनआन्दोलन, निजामती कर्मचारी संगठनको नेतृत्व, २०६२/६३ को कर्मचारी आन्दोलन तथा कांग्रेसका विभिन्न निर्वाचन अभियान हुँदै खनाल अहिले पार्टीको महाधिवेशन प्रतिनिधि बन्ने दौडमा छन्।

नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५ बाट खुला महाधिवेशन प्रतिनिधि पदका उम्मेदवार खनालले आफ्नो उम्मेदवारीलाई चार दशकभन्दा लामो राजनीतिक, सामाजिक तथा कर्मचारी आन्दोलनको निरन्तरताका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको कांग्रेस यात्रा अहिले पार्टीको महाधिवेशन प्रतिनिधिको उम्मेदवारीसम्म आइपुगेको छ। लामो समयको राजनीतिक तथा कर्मचारी आन्दोलनको अनुभव, शैक्षिक योग्यता र देशका विभिन्न भूगोलमा पुगेको अनुभवलाई लिएर उनी महाधिवेशन प्रतिनिधिको निर्वाचनमा प्रस्तुत भएका हुन्।